Kiedy słyszymy słowo „zasiedzenie”, najczęściej myślimy o działkach, domach albo mieszkaniach. W końcu od znajomych, sąsiadów, w rodzinie, a nawet w mediach można znaleźć informacje o osobach, które po kilkudziesięciu latach użytkowania nieruchomości stają się ich właścicielami.
Niewiele jednak osób zdaje sobie jednak sprawę z tego, że polskie prawo przewiduje możliwość zasiedzenia również rzeczy ruchomych.
Powstaje więc naturalne pytanie: czy można zasiedzieć samochód?
Choć dla wielu brzmi to zaskakująco, odpowiedź jest twierdząca. Samochód może zostać nabyty przez zasiedzenie tak samo jak nieruchomość. Nie wystarczy jednak korzystać z auta przez kilka lat czy parkować je pod własnym domem. Ustawodawca przewidział konkretne warunki, które muszą zostać spełnione jednocześnie.
Czego dowiesz się czytając dalej:
Czy samochód jest rzeczą ruchomą?
Jak może wyglądać dobra wiara w przypadku zasiedzenia samochodu?
Ile czasu trzeba posiadać samochód żeby go zasiedzieć?
Czy można zasiedzieć skradziony samochód?
Jak wygląda procedura sądowa zasiedzenia samochodu?
Dlaczego zasiedzenie samochodu zdarza się tak rzadko?
Zasiedzenie to jeden ze sposobów nabycia prawa własności przewidzianych przez Kodeks Cywilny. Polega ono na tym, że osoba, która przez określony czas włada rzeczą jak właściciel, może stać się jej właścicielem nawet wtedy, gdy wcześniej nim nie była.
Instytucja ta ma przede wszystkim porządkować stosunki własnościowe i doprowadzać do zgodności pomiędzy stanem faktycznym a stanem prawnym. Jeżeli przez wiele lat nikt nie interesuje się swoją własnością, a inna osoba korzysta z niej jak z własnej, ustawodawca uznał, że w pewnych sytuacjach możliwe jest przeniesienie prawa własności na faktycznego posiadacza.
W przypadku nieruchomości terminy zasiedzenia liczone są w dziesiątkach lat. W przypadku rzeczy ruchomej sytuacja wygląda jednak zupełnie inaczej i wystarcza okres trzech lat nieprzerwanego posiadania samoistnego. Szerzej na temat zasiedzenia pisałam tutaj i tutaj.
Z punktu widzenia prawa odpowiedź jest prosta: tak.
Samochód należy do kategorii rzeczy ruchomych, podobnie jak rower, motocykl, przyczepa, maszyna rolnicza czy sprzęt elektryczny. Oznacza to, że zastosowanie znajdują przepisy dotyczące zasiedzenia rzeczy ruchomych, a nie nieruchomości. To z kolei powoduje, że okres wymagany do zasiedzenia jest znacznie krótszy niż w przypadku działki czy domu. Nie oznacza to jednak, że zasiedzenie samochodu jest łatwe lub zdarza się często.
Najważniejszym warunkiem jest tak zwane posiadanie samoistne. Mówiąc wprost chodzi o sytuację, w której dana osoba zachowuje się wobec samochodu tak, jak robiłby to właściciel.
Przykładowo może to oznaczać:
W praktyce posiadacz samoistny nie pyta nikogo o zgodę na korzystanie z samochodu, ponieważ traktuje go jako swoją własność.
Należy jednak pamiętać, że nie każda osoba korzystająca z samochodu może zostać uznana za posiadacza samoistnego.
Przykładowo nie będzie nim:
W takich sytuacjach użytkownik wie, że właścicielem jest ktoś inny, a jego uprawnienie do korzystania z pojazdu wynika wyłącznie z określonej umowy lub zgody właściciela.
Drugą przesłanką, a jednocześnie najtrudniejszą do wykazania jest dobra wiara posiadacza.
Dobra wiara oznacza usprawiedliwione przekonanie, że dana osoba jest właścicielem lub że przysługuje jej do rzeczy prawo własności. Nie chodzi więc o wyłącznie subiektywne przekonanie typu „wydawało mi się, że auto jest moje”. Przekonanie to musi być obiektywnie uzasadnione okolicznościami sprawy.
Jeżeli posiadacz wiedział, że samochód należy do innej osoby lub przy zachowaniu podstawowej ostrożności mógł to ustalić, nie będzie mógł skorzystać z zasiedzenia. Warto podkreślić, że w przypadku rzeczy ruchomych polskie prawo nie przewiduje możliwości zasiedzenia w złej wierze po upływie dłuższego okresu czasu. Oznacza to, że brak dobrej wiary praktycznie zamyka drogę do nabycia własności samochodu przez zasiedzenie.
W przypadku rzeczy ruchomych okres zasiedzenia wynosi 3 lata nieprzerwalnego posiadania samoistnego w dobrej wierze.
Dla porównania zasiedzenie nieruchomości wymaga upływu 20 lub 30 lat. Na pierwszy rzut oka 3 lata wydają się więc okresem stosunkowo krótkim. Nie należy jednak zapominać, że dobra wiara musi istnieć prze cały okres posiadania. Jeżeli w trakcie tych 3 lat posiadacz dowie się, że nie jest właścicielem pojazdu, możliwość zasiedzenia może zostać wyłączona.
Co do zasady osoba, która wie o przestępnym pochodzeniu pojazdu, nie może skutecznie powołać się na zasiedzenie. Trudno bowiem mówić o dobrej wierze w sytuacji, gdy posiadacz ma świadomość, że samochód pochodzi z innego czynu zabronionego.
W praktyce właśnie kwestia dobrej wiary powoduje, że zasiedzenie pojazdów pochodzących z kradzieży zdarza się niezwykle rzadko.
Nawet jeśli wszystkie przesłanki zostały spełnione, własność samochodu nie pojawia się automatycznie „na papierze”. Aby uporządkować sytuację prawną, konieczne jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie.
W toku postępowania sąd będzie analizował między innymi:
Istotne znaczenie mogą mieć rachunki za naprawy, polisy ubezpieczeniowe, potwierdzenia wykonanych przeglądów czy dokumentacja serwisowa, którą warto przedłożyć sądowi.
Choć przepisy dopuszczają taką możliwość, przypadki zasiedzenia samochodów należą do rzadkości. Największym problemem okazuje się udowodnienie dobrej wiary. W praktyce bardzo trudno wykazać przed sądem, że przez cały 3 letni okres posiadacz był przekonany o swoim prawie własności i że przekonanie to było uzasadnione.
Dodatkowo współczesne systemy rejestracji pojazdów, bazy danych oraz obowiązek zawierania umów sprzedaży powodują, że ustalenie rzeczywistego właściciela samochodu jest zazwyczaj znacznie łatwiejsze niż kilkadziesiąt lat temu.
Podsumowanie
Na pytanie „czy można zasiedzieć samochód?” można odpowiedzieć krótko: tak. Jednak nie jest to rozwiązanie powszechne ani łatwe do zastosowania. Konieczne jest bowiem jednoczesne spełnienie trzech podstawowych warunków: posiadania samochodu jak właściciel, nieprzerwalnego korzystania z niego przez 3 lata oraz pozostawania przez cały ten czas w dobrej wierze.
W praktyce oznacza to, że samo użytkowanie cudzego auta przez kilka lat nie wystarczy, aby stać się jego właścicielem. Polskie prawo przewiduje taką możliwość wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach.
radca prawny Arleta Dub-Brych
Zapraszam do zapoznania się z naszą ofertą: Sprawy o zasiedzenie
Obszar działania: Niegowa, Koniecpol, Szczekociny, Włodowice, Siewierz, Ogrodzieniec, Olkusz, Katowice, Częstochowa, Poręba, Poraj, Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Zawiercie, Myszków, Żarki, Lelów
ul. Władysława Stanisława Reymonta 2/3
42-400 Zawiercie
Godziny otwarcia:
Poniedziałek: 9-17
Wtorek: 9-20
Środa: 9-18
Czwartek: 9-16
Piątek: 9-15
Soboty oraz inne godziny - tylko po wcześniejszym
telefonicznym uzgodnieniu spotkania.
ul. Brzozowa 28
42-235 Lelów
Godziny otwarcia - Klienci przyjmowani są tylko po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu spotkania.
tel. kom. 883 768 968
e-mail: biuro@legeartis-kancelaria.pl
Z uwagi na częste wyjazdy do Sądu proszę o wcześniejsze
ustalenie terminu spotkania pod wskazanym numerem telefonu
lub za pomocą adresu poczty elektronicznej.