Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem – pomoc prawna

Rozstanie rodziców nie kończy ich odpowiedzialności za dziecko. Często dopiero wtedy pojawiają się pytania, kto powinien podejmować najważniejsze decyzje dotyczące dziecka, gdzie będzie ono mieszkać, jak mają wyglądać kontakty z drugim rodzicem i co zrobić, gdy rodzice nie potrafią dojść do porozumienia.

Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem są ze sobą związane, ale nie są tym samym. Dlatego przed rozpoczęciem postępowania warto dokładnie ustalić, czego rzeczywiście dotyczy problem i jakiego rozstrzygnięcia potrzebuje dziecko oraz rodzice.

W sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej i kontaktów udzielam konsultacji, przygotowuję pisma procesowe i reprezentuję klientów przed sądem.

Umów konsultację

W jakich sprawach mogę pomóc?

Pomoc może obejmować między innymi:

• ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej;
• ograniczenie władzy rodzicielskiej;
• pozbawienie władzy rodzicielskiej;
• przywrócenie władzy rodzicielskiej;
• rozstrzygnięcie sporu rodziców dotyczącego istotnych spraw dziecka;
• ustalenie kontaktów z dzieckiem;
• zmianę wcześniej ustalonych kontaktów;
• zabezpieczenie kontaktów na czas postępowania;
• ograniczenie kontaktów;
• zakaz kontaktów;
• sprawy dotyczące niewykonywania lub utrudniania kontaktów;
• przygotowanie wniosku lub odpowiedzi na wniosek;
• przygotowanie materiału dowodowego;
• reprezentację przed sądem.

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem – czym się różnią?

To jedno z najważniejszych rozróżnień w sprawach dotyczących dzieci.

Władza rodzicielska dotyczy między innymi sprawowania pieczy nad dzieckiem, jego wychowania, reprezentowania go oraz podejmowania decyzji dotyczących jego osoby i majątku.

Kontakty z dzieckiem są odrębnym prawem i obowiązkiem rodziców oraz dziecka.

Oznacza to, że ograniczenie albo nawet pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznie utraty prawa do kontaktów z dzieckiem.

Jeżeli kontakty mają zostać ograniczone albo zakazane, wymaga to odrębnej oceny z punktu widzenia dobra dziecka.

Czy utrata władzy rodzicielskiej oznacza utratę kontaktów z dzieckiem?

Co obejmuje władza rodzicielska?

Władza rodzicielska to nie tylko możliwość podejmowania decyzji o dziecku. Wiąże się również z obowiązkiem troski o jego osobę, wychowanie i majątek.

W codziennym życiu rodziców spory mogą dotyczyć między innymi:

• wyboru szkoły lub przedszkola;
• leczenia;
• miejsca pobytu dziecka;
• wyjazdu dziecka za granicę;
• wydania dokumentów;
• sposobu wychowania;
• innych istotnych decyzji dotyczących dziecka.

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, o istotnych sprawach dziecka powinni rozstrzygać wspólnie. Gdy porozumienie nie jest możliwe, o konkretnej sprawie może rozstrzygnąć sąd opiekuńczy.

Czy rozstanie rodziców oznacza ograniczenie władzy rodzicielskiej?

Nie.

Samo rozstanie albo to, że dziecko mieszka na co dzień z jednym z rodziców, nie oznacza automatycznie ograniczenia władzy rodzicielskiej drugiego.

Jeżeli rodzice żyją osobno, sąd może określić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Najważniejszym punktem odniesienia pozostaje dobro dziecka.

Dlatego przed wystąpieniem o ograniczenie władzy rodzicielskiej warto ustalić, jaki problem rzeczywiście wymaga rozwiązania i czy zakres żądania odpowiada sytuacji dziecka.

Kiedy sąd może ograniczyć władzę rodzicielską?

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może mieć różne podstawy i różny zakres.

Nie zawsze oznacza całkowite odsunięcie jednego z rodziców od decyzji dotyczących dziecka.

W konkretnej sprawie istotne może być między innymi:

• jak rodzice wykonują swoje obowiązki;
• czy są w stanie podejmować wspólnie decyzje;
• czy konflikt rodziców wpływa na sytuację dziecka;
• czy dziecko ma zapewnioną właściwą opiekę;
• czy istnieją okoliczności zagrażające jego dobru;
• jakie rozwiązanie będzie odpowiadać jego aktualnym potrzebom.

Samo przekonanie jednego rodzica, że drugi podejmuje niewłaściwe decyzje, nie przesądza jeszcze o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Znaczenie mają konkretne fakty i materiał dowodowy.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest rozstrzygnięciem dalej idącym niż jej ograniczenie.

Może być rozważane w sytuacjach przewidzianych przez przepisy, między innymi, gdy występuje trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej, rodzic jej nadużywa albo w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki wobec dziecka.

Każda taka sprawa wymaga jednak oceny konkretnych okoliczności.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznie zakazu kontaktów z dzieckiem.

Jak można ustalić kontakty z dzieckiem?

Jeżeli rodzice potrafią porozumieć się w sprawie kontaktów, mogą ustalić ich sposób bez prowadzenia sporu sądowego.

Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, kontakty może uregulować sąd.

Przy ustalaniu kontaktów znaczenie mogą mieć między innymi:

• wiek dziecka;
• jego codzienny rytm życia;
• szkoła lub przedszkole;
• odległość pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców;
• dotychczasowy sposób kontaktów;
• relacja dziecka z każdym z rodziców;
• szczególne potrzeby dziecka;
• możliwość odbierania i odwożenia dziecka;
• wakacje, ferie, święta i inne dni wolne.

Dobry sposób uregulowania kontaktów powinien być przede wszystkim wykonalny w życiu codziennym, a nie tylko poprawnie zapisany w orzeczeniu.

Kontakty bezpośrednie i inne formy kontaktu

Kontakty z dzieckiem nie muszą ograniczać się wyłącznie do osobistych spotkań.

W zależności od sytuacji mogą obejmować również:

• wspólne spędzanie czasu poza miejscem stałego pobytu dziecka;
• zabieranie dziecka na określony czas;
• kontakty telefoniczne;
• rozmowy wideo;
• korespondencję;
• inne uzgodnione formy utrzymywania więzi.

Zakres i sposób kontaktów powinien być dostosowany do wieku i potrzeb dziecka oraz realnej sytuacji rodziny.

Czy rodzice mogą zawrzeć porozumienie dotyczące dziecka?

Jeżeli rodzice są w stanie dojść do porozumienia, mogą wspólnie ustalić najważniejsze zasady dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, opieki nad dzieckiem i kontaktów.

Dobrze przygotowane porozumienie powinno odpowiadać rzeczywistej sytuacji rodziny i być możliwe do wykonywania na co dzień. Samo zapisanie ogólnych deklaracji nie zawsze wystarcza, dlatego warto jasno określić te kwestie, które w przyszłości mogłyby stać się źródłem sporu.

Jeżeli porozumienie nie jest możliwe, potrzebne może być rozstrzygnięcie sądu.

Co jeśli drugi rodzic utrudnia kontakty?

Samo istnienie orzeczenia lub ugody nie zawsze oznacza, że kontakty są wykonywane zgodnie z ustaleniami.

Problem może polegać między innymi na:

• niewydawaniu dziecka w ustalonym terminie;
• wielokrotnym odwoływaniu kontaktów;
• utrudnianiu odbioru dziecka;
• nieprzestrzeganiu godzin kontaktów;
• niewykonywaniu kontaktów przez rodzica, który był do nich uprawniony lub zobowiązany.

W takich sytuacjach trzeba w pierwszej kolejności ustalić, co dokładnie wynika z obowiązującego orzeczenia albo ugody oraz na czym polega jego niewykonywanie.

Przepisy przewidują odrębne postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów.

Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem?

Co jeśli dziecko nie chce jechać na kontakty?

To jedna z trudniejszych sytuacji, ponieważ samo stwierdzenie, że dziecko nie chce spotkać się z drugim rodzicem, nie wyjaśnia jeszcze przyczyny problemu.

Znaczenie może mieć między innymi:

• wiek dziecka;
• jego dojrzałość;
• dotychczasowa relacja z rodzicem;
• sposób wykonywania kontaktów;
• przyczyny odmowy;
• konflikt pomiędzy rodzicami;
• sytuacja emocjonalna dziecka;
• treść obowiązującego orzeczenia lub ugody.

Przed podjęciem dalszych działań trzeba więc ustalić, dlaczego dziecko odmawia kontaktu i jak ta sytuacja wygląda z punktu widzenia jego dobra.

Dziecko nie chce jechać na kontakty – co może zrobić rodzic?

Czy kontakty można ograniczyć albo zakazać?

Tak, ale są to rozstrzygnięcia wymagające oceny sytuacji dziecka.

Jeżeli dobro dziecka tego wymaga, sąd może ograniczyć utrzymywanie kontaktów.

W szczególnych sytuacjach, gdy utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, możliwe jest ich zakazanie.

Dlatego wniosek o ograniczenie albo zakaz kontaktów powinien opierać się na konkretnych okolicznościach, a nie wyłącznie na konflikcie pomiędzy rodzicami.

Czy wcześniejsze rozstrzygnięcie można zmienić?

Tak.

Sytuacja dziecka i rodziny zmienia się wraz z upływem czasu. Inaczej mogą wyglądać kontakty z kilkuletnim dzieckiem, a inaczej z nastolatkiem.

Zmianie mogą ulec również:

• miejsce zamieszkania;
• szkoła;
• obowiązki dziecka;
• stan zdrowia;
• sytuacja zawodowa rodziców;
• odległość między rodzicami;
• dotychczasowy sposób wykonywania kontaktów.

Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, wcześniejsze rozstrzygnięcie dotyczące kontaktów może zostać zmienione.

Co może zakwestionować drugi rodzic?

Sprawy dotyczące dzieci często są silnie konfliktowe, dlatego przed złożeniem wniosku trzeba uwzględnić nie tylko własne stanowisko.

Drugi rodzic może kwestionować między innymi:

• przedstawiony opis dotychczasowej opieki;
• sposób wykonywania obowiązków rodzicielskich;
• proponowany harmonogram kontaktów;
• możliwość osobistego sprawowania opieki;
• zarzuty dotyczące utrudniania kontaktów;
• potrzebę ograniczenia władzy rodzicielskiej;
• potrzebę ograniczenia albo zakazu kontaktów;
• znaczenie określonych dokumentów lub innych dowodów.

Dlatego przygotowanie sprawy wymaga oddzielenia wzajemnych ocen i zarzutów rodziców od faktów, które mogą mieć znaczenie dla dobra dziecka i które można wykazać przed sądem.

Czy do sprawy o władzę rodzicielską lub kontakty potrzebny jest radca prawny albo adwokat?

Nie ma obowiązku korzystania z profesjonalnego pełnomocnika.

W niektórych sprawach pomoc może ograniczyć się do konsultacji albo przygotowania wniosku.

Jeżeli jednak rodzice pozostają w silnym konflikcie, wzajemnie kwestionują sposób sprawowania opieki, istnieją zarzuty dotyczące bezpieczeństwa dziecka albo konieczne jest przedstawienie rozbudowanego materiału dowodowego, znaczenie profesjonalnej pomocy rośnie.

W sprawach dotyczących dzieci możesz skorzystać z pomocy radcy prawnego lub adwokata. Jako radca prawny mogę pomóc w analizie sytuacji, przygotowaniu pisma i materiału dowodowego oraz reprezentować Cię przed sądem.

Pierwsza konsultacja nie oznacza konieczności powierzenia mi całego postępowania.

Jak zaczynamy pracę nad sprawą?

1. Ustalam, czego rzeczywiście dotyczy problem

Rozdzielamy kwestie dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów, miejsca pobytu dziecka i innych spornych decyzji.

2. Poznaję dotychczasową sytuację dziecka

Analizuję, jak dotychczas wyglądała opieka, relacje z rodzicami i wykonywanie wcześniejszych ustaleń.

3. Analizuję dokumenty i dowody

Sprawdzam wcześniejsze orzeczenia, ugody, pisma oraz materiały, które mogą mieć znaczenie dla sprawy.

4. Analizuję stanowisko drugiego rodzica i możliwe problemy

Ustalam, które okoliczności mogą być sporne i jakie kwestie wymagają szczególnej ostrożności.

5. Ustalamy dalsze działania

Dopiero po poznaniu faktów i analizie dokumentów można ocenić, jakiego rozstrzygnięcia warto żądać i jaki zakres dalszej pomocy będzie potrzebny.

Po konsultacji powinieneś wiedzieć

Po analizie konkretnej sytuacji powinieneś przede wszystkim lepiej rozumieć:

• czy problem dotyczy władzy rodzicielskiej, kontaktów czy obu tych kwestii;
• jakie okoliczności mogą mieć znaczenie dla sądu;
• które kwestie są rzeczywiście sporne;
• jakie dokumenty i informacje mogą być potrzebne;
• co może zakwestionować drugi rodzic;
• jakie dalsze działania można rozważyć.

Co warto przygotować na konsultację?

Jeżeli je masz, przydatne mogą być:

• wcześniejsze wyroki lub postanowienia dotyczące dziecka;
• ugody i porozumienia rodzicielskie;
• wniosek albo pismo otrzymane z sądu;
• informacje o dotychczasowym sposobie sprawowania opieki;
• aktualny harmonogram kontaktów;
• informacje o problemach z wykonywaniem kontaktów;
• dokumenty dotyczące zdrowia, edukacji lub innych istotnych spraw dziecka, jeżeli mają znaczenie;
• krótkie zestawienie najważniejszych wydarzeń.

Nie musisz mieć kompletu dokumentów przed pierwszą konsultacją. W trakcie spotkania można ustalić, jakie materiały będą jeszcze potrzebne.

Władza rodzicielska i kontakty a właściwy sąd

Sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów poza postępowaniem rozwodowym co do zasady rozpoznaje sąd rejonowy.

Właściwość sądu zależy od miejsca zamieszkania dziecka.

Kancelarię prowadzę w Zawierciu, ale prowadzę sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej i kontaktów również przed innymi sądami. Miejsce zamieszkania klienta nie ogranicza możliwości skorzystania z pomocy prawnej kancelarii.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej oznacza utratę kontaktów z dzieckiem?

Nie. Władza rodzicielska i kontakty są odrębnymi instytucjami. Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznego ograniczenia kontaktów.

Czy pozbawienie władzy rodzicielskiej oznacza zakaz kontaktów?

Nie automatycznie. Zakaz kontaktów wymaga odrębnego rozstrzygnięcia i jest związany z oceną dobra dziecka.

Czy rodzice mogą sami ustalić kontakty z dzieckiem?

Tak. Jeżeli potrafią osiągnąć porozumienie, nie każdy przypadek wymaga sporu sądowego.

Czy można zmienić wcześniej ustalone kontakty?

Tak. Jeżeli zmieniła się sytuacja i wymaga tego dobro dziecka, wcześniejsze ustalenia lub orzeczenie mogą wymagać zmiany.

Czy można zabezpieczyć kontakty na czas postępowania?

Tak. W odpowiedniej sprawie można złożyć wniosek o uregulowanie kontaktów na czas trwania postępowania.

Czy sąd musi uwzględnić zdanie dziecka?

W sprawach dotyczących dziecka jego stanowisko może mieć znaczenie odpowiednio do wieku, dojrzałości i okoliczności konkretnej sprawy. Sposób uwzględnienia stanowiska dziecka zależy jednak od rodzaju postępowania i sytuacji.

Czy dziadkowie mogą żądać ustalenia kontaktów z wnukiem?

W określonych przypadkach przepisy dotyczące kontaktów stosuje się również do innych osób bliskich dziecku, w tym dziadków.

Czy mieszkając poza Zawierciem mogę zlecić prowadzenie sprawy kancelarii?

Tak. Siedziba kancelarii w Zawierciu nie oznacza ograniczenia prowadzenia spraw do jednego miasta lub jednego sądu.

Konsultacja w sprawie władzy rodzicielskiej lub kontaktów

Jeżeli nie możesz porozumieć się z drugim rodzicem w sprawach dziecka, kontakty nie są wykonywane zgodnie z ustaleniami, otrzymałeś wniosek do sądu albo rozważasz zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia, podczas konsultacji możemy uporządkować sytuację i ustalić, które kwestie wymagają dalszej analizy.

Celem konsultacji jest ustalenie, czego rzeczywiście dotyczy problem, jakie okoliczności mogą mieć znaczenie dla dobra dziecka i jakie dalsze działania można rozważyć.

Umów konsultację