Sprawy karne – obrona i reprezentacja pokrzywdzonego

Postępowanie karne może rozpocząć się niespodziewanie – od wezwania na policję lub do prokuratury, zatrzymania, przedstawienia zarzutów albo informacji, że doszło do przestępstwa, którego jesteś pokrzywdzonym.

Na każdym z tych etapów znaczenie ma nie tylko znajomość przepisów, ale również ustalenie sytuacji procesowej, analiza materiału dowodowego i świadome podejmowanie kolejnych decyzji.

Pomagam zarówno osobom podejrzanym i oskarżonym, jak i osobom pokrzywdzonym przestępstwem.

Jako radca prawny mogę występować jako obrońca w postępowaniu karnym oraz jako pełnomocnik pokrzywdzonego.

Umów konsultację

W jakich sprawach mogę pomóc?

Pomoc może obejmować między innymi:

• obronę osoby podejrzanej;

• obronę oskarżonego;

• pomoc przed pierwszym przesłuchaniem;

• udział w przesłuchaniu podejrzanego;

• analizę przedstawionych zarzutów;

• analizę materiału dowodowego;

• przygotowanie wniosków dowodowych;

• przygotowanie pism procesowych;

• udział w postępowaniu przygotowawczym;

• obronę przed sądem;

• pomoc w sprawach dotyczących środków zapobiegawczych;

• sporządzanie środków odwoławczych w zakresie wynikającym z konkretnej sprawy;

• reprezentację osoby pokrzywdzonej przestępstwem;

• pomoc przy zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;

• udział w czynnościach procesowych po stronie pokrzywdzonego;

• pomoc w dochodzeniu roszczeń związanych z przestępstwem;

• reprezentację pokrzywdzonego przed sądem;

• działanie w charakterze pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego.

Sprawy dotyczące wykroczeń opisuję w osobnej części oferty.

Sprawy o wykroczenia

Otrzymałem wezwanie na policję albo do prokuratury – co zrobić?

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, w jakim charakterze zostałeś wezwany.

Inna jest sytuacja świadka, inna osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, a jeszcze inna osoby, której formalnie przedstawiono już zarzuty.

Przed przesłuchaniem warto sprawdzić między innymi:

• czego dotyczy postępowanie;

• w jakim charakterze masz zostać przesłuchany;

• jakie prawa i obowiązki wiążą się z Twoją sytuacją procesową;

• czy istnieją dokumenty, które powinny zostać wcześniej przeanalizowane;

• czy udział obrońcy albo pełnomocnika może być potrzebny.

Nie warto przygotowywać własnej wersji wydarzeń wyłącznie na podstawie przypuszczeń co do tego, czego dotyczy postępowanie.

Podejrzany i oskarżony – jaka jest różnica?

W języku potocznym określenia te bywają stosowane zamiennie, ale w postępowaniu karnym mają konkretne znaczenie.

Podejrzanym jest osoba, wobec której w postępowaniu przygotowawczym wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której – w przypadkach przewidzianych prawem – zarzut przedstawiono w związku z przesłuchaniem.

Oskarżonym jest co do zasady osoba, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osoba, wobec której prokurator skierował do sądu określony wniosek zastępujący akt oskarżenia.

Dla osoby objętej postępowaniem najważniejsze jest jednak nie samo nazewnictwo, lecz jakie prawa przysługują jej na konkretnym etapie i jakie decyzje trzeba podjąć.

Mam zostać przesłuchany jako podejrzany – czy skontaktować się z obrońcą wcześniej?

Taką konsultację warto rozważyć szczególnie wtedy, gdy istnieje ryzyko przedstawienia zarzutów albo zarzuty zostały już przedstawione.

Pierwsze wyjaśnienia mogą mieć znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.

Przed podjęciem decyzji o składaniu wyjaśnień trzeba ustalić między innymi:

• jaka jest treść zarzutu;

• jakie informacje o sprawie są dostępne;

• jakie znaczenie mogą mieć posiadane dokumenty;

• czy istnieją okoliczności wymagające wyjaśnienia;

• jakie konsekwencje mogą mieć poszczególne decyzje procesowe.

Podejrzany nie powinien podejmować decyzji tylko dlatego, że wydaje mu się, iż określone zachowanie „będzie wyglądało lepiej”.

Najpierw trzeba poznać sytuację procesową.

Czy podejrzany musi składać wyjaśnienia?

Nie.

Oskarżony, a odpowiednio także podejrzany, ma prawo składać wyjaśnienia, ale może również odmówić składania wyjaśnień albo odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania.

Sama możliwość skorzystania z tego prawa nie oznacza jednak, że w każdej sprawie właściwa będzie identyczna decyzja.

To, czy i kiedy składać wyjaśnienia, wymaga oceny konkretnej sytuacji.

Zatrzymanie – co może zrobić obrońca?

Zatrzymanie jest sytuacją, w której szybkie ustalenie stanu sprawy może mieć szczególne znaczenie.

Pomoc może obejmować między innymi:

• kontakt z zatrzymanym;

• wyjaśnienie jego aktualnej sytuacji procesowej i przysługujących praw;

• analizę dokumentów dotyczących zatrzymania;

• udział obrońcy w dalszych czynnościach, jeżeli jest do tego uprawniony;

• analizę możliwości zaskarżenia zatrzymania lub środków zastosowanych wobec zatrzymanego.

Każda sytuacja zatrzymania wymaga indywidualnej oceny na podstawie dokumentów i informacji dostępnych w konkretnej sprawie.

Tymczasowe aresztowanie i inne środki zapobiegawcze

W toku postępowania wobec podejrzanego lub oskarżonego mogą zostać zastosowane środki zapobiegawcze.

W zależności od sprawy mogą one istotnie wpływać na życie zawodowe i rodzinne osoby objętej postępowaniem.

Przed podjęciem działań trzeba przeanalizować między innymi:

• podstawy zastosowania danego środka;

• materiał przedstawiony przez prokuratora;

• argumenty przemawiające przeciwko jego zastosowaniu lub dalszemu stosowaniu;

• sytuację osobistą i zawodową podejrzanego;

• możliwość zastosowania innych, mniej dolegliwych rozwiązań.

W tego rodzaju sprawach szczególne znaczenie ma szybka analiza aktualnych dokumentów procesowych.

Jak wygląda obrona w postępowaniu przygotowawczym?

Postępowanie przygotowawcze prowadzone jest przed skierowaniem sprawy do sądu.

Na tym etapie gromadzony jest materiał dowodowy i podejmowane są decyzje, które mogą mieć znaczenie dla dalszego przebiegu sprawy.

Obrona może obejmować między innymi:

• analizę zarzutów;

• analizę dostępnych akt i dokumentów;

• udział w przesłuchaniach i innych czynnościach;

• składanie wniosków dowodowych;

• przedstawianie stanowiska procesowego;

• analizę decyzji prokuratora lub innych organów;

• przygotowanie odpowiednich środków zaskarżenia.

Zakres działania zależy od charakteru zarzutów i etapu postępowania.

Akt oskarżenia trafił do sądu – co dalej?

Skierowanie aktu oskarżenia do sądu rozpoczyna sądowy etap sprawy.

Przed pierwszą rozprawą trzeba dokładnie ustalić:

• jakie czyny zostały zarzucone;

• na jakich dowodach opiera się oskarżenie;

• jakie wyjaśnienia i zeznania znajdują się w aktach;

• jakie dokumenty mają znaczenie;

• które dowody wymagają zakwestionowania albo uzupełnienia;

• jakie wnioski dowodowe należy rozważyć;

• jakie są możliwe kierunki dalszego postępowania.

Obrona przed sądem nie powinna ograniczać się do samego udziału w rozprawach. Wymaga wcześniejszego ustalenia, co rzeczywiście wynika z materiału dowodowego i które elementy sprawy mają znaczenie dla odpowiedzialności oskarżonego.

Czy każda sprawa karna musi zakończyć się pełnym procesem?

Nie.

Przepisy postępowania karnego przewidują różne sposoby zakończenia sprawy, zależne od jej okoliczności i stanowisk uczestników.

Nie oznacza to jednak, że rozwiązanie pozwalające szybciej zakończyć postępowanie zawsze będzie korzystne dla oskarżonego.

Przed podjęciem decyzji trzeba przeanalizować między innymi:

• treść zarzutu;

• materiał dowodowy;

• możliwe konsekwencje prawne;

• treść proponowanego rozstrzygnięcia;

• sytuację osobistą i zawodową oskarżonego;

• dalsze skutki określonego zakończenia sprawy.

Decyzja powinna wynikać z analizy konkretnego przypadku, a nie wyłącznie z chęci szybkiego zakończenia postępowania.

Zostałem pokrzywdzony przestępstwem – od czego zacząć?

Pierwszym krokiem jest uporządkowanie informacji o zdarzeniu i zabezpieczenie dostępnych dowodów.

W zależności od sprawy mogą mieć znaczenie:

• dokumenty;

• wiadomości i korespondencja;

• nagrania;

• fotografie;

• dane świadków;

• dokumentacja medyczna;

• dokumentacja finansowa;

• dokumenty dotyczące poniesionej szkody.

Następnie trzeba ustalić, jakie działania procesowe są odpowiednie.

W niektórych sprawach będzie to zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W innych postępowanie mogło już zostać wszczęte i potrzebne będzie skorzystanie z praw przysługujących pokrzywdzonemu.

Czy pokrzywdzony może mieć pełnomocnika?

Tak.

Pokrzywdzony może korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Pomoc może obejmować między innymi:

• analizę materiałów dotyczących zdarzenia;

• przygotowanie zawiadomienia;

• składanie wniosków dowodowych;

• udział w czynnościach postępowania;

• analizę decyzji organów prowadzących sprawę;

• przygotowanie środków zaskarżenia, jeżeli istnieją ku temu podstawy;

• reprezentację przed sądem.

Rolą pełnomocnika nie jest zastąpienie organów ścigania, lecz ochrona praw i interesów pokrzywdzonego w toku postępowania.

Pokrzywdzony jako oskarżyciel posiłkowy – co to oznacza?

W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może w określonych warunkach występować przed sądem jako oskarżyciel posiłkowy.

Dzięki temu uzyskuje status strony postępowania sądowego.

Może wtedy aktywnie uczestniczyć w procesie, między innymi przedstawiać stanowisko, składać wnioski dowodowe i korzystać z innych uprawnień strony.

Istotne jest jednak zachowanie właściwego trybu i terminów związanych z przystąpieniem do postępowania w tym charakterze.

Co jeśli prokurator odmówi wszczęcia albo umorzy postępowanie?

Taka decyzja nie zawsze oznacza, że pokrzywdzony nie ma już żadnych możliwości działania.

W zależności od rodzaju decyzji i dotychczasowego przebiegu postępowania mogą przysługiwać środki jej zaskarżenia.

Trzeba wtedy przeanalizować przede wszystkim:

• uzasadnienie decyzji;

• materiał zgromadzony w sprawie;

• czynności przeprowadzone przez organ;

• dowody, których nie przeprowadzono;

• terminy procesowe;

• dalsze możliwości przewidziane przez przepisy.

Nie każda niekorzystna decyzja powinna być automatycznie zaskarżana. Najpierw trzeba ustalić, czy istnieją konkretne argumenty mogące podważyć jej zasadność.

W zależności od charakteru sprawy możliwe może być również dochodzenie naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem. Zakres i sposób sformułowania żądania zależą jednak od rodzaju czynu, wysokości szkody, materiału dowodowego i etapu postępowania.

Oskarżenie prywatne – czy pokrzywdzony zawsze czeka na działanie prokuratora?

Nie.

Nie każde przestępstwo jest ścigane przez prokuratora z urzędu. W sprawach prywatnoskargowych to pokrzywdzony podejmuje działania zmierzające do wniesienia i popierania oskarżenia.

Przed rozpoczęciem takiego postępowania trzeba ustalić właściwy tryb, osobę oskarżonego oraz dostępne dowody.

Co może mieć znaczenie dowodowe w sprawie karnej?

Nie istnieje jeden katalog dowodów właściwy dla wszystkich spraw.

W zależności od sytuacji znaczenie mogą mieć między innymi:

• zeznania świadków;

• wyjaśnienia podejrzanego lub oskarżonego;

• dokumenty;

• wiadomości SMS i komunikatory;

• wiadomości e-mail;

• nagrania;

• monitoring;

• dokumentacja medyczna;

• dokumentacja finansowa;

• dane telekomunikacyjne lub informatyczne uzyskane zgodnie z przepisami;

• opinie biegłych;

• inne materiały związane ze zdarzeniem.

Sam fakt posiadania dużej liczby materiałów nie przesądza jeszcze ich wartości.

Trzeba ustalić, jaką konkretną okoliczność dany dowód ma potwierdzać albo podważać.

Co może zakwestionować druga strona?

W sprawie karnej spór może dotyczyć między innymi:

• tego, czy określone zdarzenie rzeczywiście miało miejsce;

• przebiegu zdarzenia;

• sprawstwa;

• zamiaru;

• wiarygodności świadków;

• znaczenia dokumentów i nagrań;

• prawidłowości określonych czynności procesowych;

• wysokości szkody;

• związku pomiędzy zachowaniem a jego skutkiem;

• kwalifikacji prawnej czynu.

Dlatego analizuję nie tylko argumenty korzystne dla klienta, ale również te elementy sprawy, które mogą zostać wykorzystane przeciwko jego stanowisku.

Czy do sprawy karnej potrzebny jest radca prawny albo adwokat?

Nie w każdej sprawie istnieje obowiązek korzystania z obrońcy albo pełnomocnika.

Pomoc profesjonalnego pełnomocnika może jednak mieć znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy:

• przedstawiono zarzuty;

• planowane jest przesłuchanie;

• doszło do zatrzymania;

• zastosowano albo rozważane są środki zapobiegawcze;

• sprawa trafiła do sądu;

• materiał dowodowy jest obszerny;

• pokrzywdzony chce aktywnie uczestniczyć w postępowaniu;

• zapadła decyzja wymagająca oceny pod kątem zaskarżenia.

Jako radca prawny mogę występować zarówno jako obrońca osoby podejrzanej lub oskarżonej, jak i jako pełnomocnik pokrzywdzonego.

Jak zaczynam pracę nad sprawą karną?

1. Ustalam sytuację procesową

Najpierw ustalam, czy klient jest podejrzanym, oskarżonym, pokrzywdzonym czy innym uczestnikiem postępowania oraz na jakim etapie znajduje się sprawa.

2. Analizuję dostępne dokumenty

Mogą to być między innymi wezwania, postanowienia, protokoły, zarzuty, akt oskarżenia, wyrok albo korespondencja dotycząca sprawy.

3. Ustalam fakty i materiał dowodowy

Porządkujemy przebieg zdarzenia i ustalamy, jakie dowody już istnieją oraz jakie mogą wymagać zabezpieczenia albo przeprowadzenia.

4. Analizuję możliwe stanowisko drugiej strony

W sprawie karnej trzeba uwzględnić również argumenty, dowody i możliwe zarzuty przeciwne.

5. Omawiam dalsze działania

Dopiero po poznaniu faktów i analizie dokumentów można rozsądnie ocenić możliwe działania procesowe i związane z nimi ryzyka.

Co warto przygotować na konsultację?

Jeżeli je masz, przygotuj przede wszystkim:

• wezwanie z policji, prokuratury albo sądu;

• postanowienie o przedstawieniu zarzutów lub informację o treści zarzutu;

• protokoły przesłuchań;

• postanowienia wydane w sprawie;

• akt oskarżenia;

• wyrok lub inne orzeczenie;

• zawiadomienie o odmowie wszczęcia albo umorzeniu postępowania;

• korespondencję związaną ze zdarzeniem;

• zdjęcia, nagrania lub inne posiadane materiały;

• dokumentację medyczną;

• dokumenty dotyczące szkody;

• krótką chronologię najważniejszych wydarzeń.

Jeżeli nie masz dostępu do wszystkich dokumentów, nie oznacza to, że musisz odkładać konsultację. Najpierw można ustalić, czego brakuje i jakie dalsze informacje będą potrzebne.

Po konsultacji powinieneś wiedzieć

Po analizie sprawy powinieneś przede wszystkim lepiej rozumieć:

• jaka jest Twoja sytuacja procesowa;

• na jakim etapie znajduje się postępowanie;

• jakie prawa Ci przysługują;

• jakie dokumenty i dowody mają znaczenie;

• jakie są główne problemy w sprawie;

• jakie działania można rozważyć;

• jakie terminy wymagają uwagi;

• jakie mogą być kolejne etapy postępowania.

FAQ – sprawy karne

Czy radca prawny może być obrońcą w sprawie karnej?

Tak. Radca prawny może występować jako obrońca w postępowaniu karnym.

Czy warto skontaktować się z obrońcą jeszcze przed przesłuchaniem?

Może to mieć istotne znaczenie, szczególnie gdy istnieje ryzyko przedstawienia zarzutów albo zostały już przedstawione. Przed przesłuchaniem można przeanalizować sytuację procesową i dostępne informacje o sprawie.

Czy podejrzany musi odpowiadać na pytania?

Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania. Decyzja, jak z tego prawa korzystać, powinna uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy.

Czy pokrzywdzony może mieć radcę prawnego?

Tak. Pokrzywdzony może działać przy pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Czy pokrzywdzony może uczestniczyć w procesie przed sądem?

W określonych warunkach może działać jako oskarżyciel posiłkowy i uzyskać status strony postępowania sądowego.

Czy można zaskarżyć umorzenie postępowania?

W określonych sytuacjach tak. Trzeba sprawdzić rodzaj wydanej decyzji, jej uzasadnienie, przysługujący środek zaskarżenia i właściwy termin.

Czy sprawa karna zawsze kończy się rozprawą?

Nie. Przepisy przewidują różne sposoby zakończenia postępowania. To, które rozwiązania mogą mieć zastosowanie, zależy od konkretnej sprawy.

Czy zajmuję się także wykroczeniami?

Tak, ale sprawy o wykroczenia zostały wydzielone do osobnej części oferty.

Sprawy o wykroczenia

Czy mogę zlecić tylko analizę akt albo konsultację?

Tak. Pierwsza pomoc może ograniczać się do analizy dokumentów i konsultacji. Po niej można zdecydować, czy potrzebna jest dalsza reprezentacja.

Czy kancelaria prowadzi sprawy karne poza Zawierciem?

Tak. Siedziba kancelarii w Zawierciu nie ogranicza możliwości prowadzenia spraw przed innymi właściwymi organami i sądami.

Konsultacja w sprawie karnej

Jeżeli otrzymałeś wezwanie, przedstawiono Ci zarzuty, zostałeś oskarżony albo jesteś osobą pokrzywdzoną przestępstwem, warto najpierw ustalić na jakim etapie znajduje się sprawa, jakie prawa Ci przysługują i które informacje oraz dowody mogą mieć znaczenie.

Po poznaniu faktów i analizie dokumentów oceniam sytuację procesową, możliwe działania oraz związane z nimi ryzyka.

Umów konsultację