Rozdzielność majątkowa i podział majątku to dwie różne instytucje. Rozdzielność majątkowa powoduje ustanie wspólności majątkowej małżonków, natomiast podział majątku służy temu, aby rozdzielić między nich majątek, który wcześniej był objęty wspólnością.
Samo ustanowienie rozdzielności nie oznacza więc, że mieszkanie, dom, samochód, oszczędności czy inne składniki dotychczasowego majątku wspólnego zostały już podzielone.
Małżonkowie mogą pozostawać w ustroju rozdzielności majątkowej, a jednocześnie nadal mieć niepodzielony majątek zgromadzony wcześniej w czasie trwania wspólności.
Najprościej można zapamiętać:
rozdzielność majątkowa odpowiada na pytanie: jaki ustrój majątkowy obowiązuje małżonków,
a
podział majątku odpowiada na pytanie: komu mają ostatecznie przypaść poszczególne składniki dotychczasowego majątku wspólnego.
Rozdzielność majątkowa a podział majątku – najważniejsze różnice
| Rozdzielność majątkowa | Podział majątku | |
|---|---|---|
| Jaki jest cel? | Ustanie wspólności majątkowej i funkcjonowanie odrębnych majątków małżonków | Podział majątku objętego wcześniej wspólnością |
| Czy kończy wspólność majątkową? | Tak | Podział jest możliwy po ustaniu wspólności |
| Czy automatycznie dzieli dotychczasowy majątek? | Nie | Tak – temu właśnie służy |
| Czy wymaga rozwodu? | Nie | Nie |
| Czy może nastąpić w trakcie małżeństwa? | Tak | Tak, jeżeli wcześniej ustała wspólność |
| Czy może nastąpić przed sądem? | Tak | Tak |
| Czy może nastąpić bez postępowania sądowego? | Tak, w szczególności przez umowę majątkową w formie aktu notarialnego | Tak, jeżeli strony są zgodne; gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość, konieczna jest odpowiednia forma aktu notarialnego |
| Co z majątkiem nabywanym po ustanowieniu rozdzielności? | Co do zasady każdy z małżonków nabywa składniki do swojego majątku | Podział dotyczy majątku objętego wcześniej wspólnością |
Czym jest wspólność majątkowa małżeńska?
Jeżeli małżonkowie nie uregulowali swoich stosunków majątkowych inaczej, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi wspólność ustawowa.
W czasie jej trwania majątek wspólny ma charakter wspólności łącznej. Oznacza to, że małżonkowie nie mają określonych udziałów, np. po 1/2, w poszczególnych składnikach majątku wspólnego i co do zasady nie mogą żądać jego podziału tak długo, jak trwa wspólność.
Dopiero ustanie wspólności otwiera możliwość dokonania podziału.
To, czy konkretny składnik będzie podlegał podziałowi, zależy przede wszystkim od tego, czy należy do majątku wspólnego, czy do majątku osobistego jednego z małżonków. Szerzej wyjaśniam to w artykule „Majątek wspólny a majątek osobisty – co podlega podziałowi?”.
Czym jest rozdzielność majątkowa?
Rozdzielność majątkowa oznacza, że małżonkowie nie funkcjonują już w ustroju wspólności majątkowej. Każdy z nich ma własny majątek i samodzielnie nim zarządza.
Rozdzielność może powstać między innymi:
-
na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w formie aktu notarialnego;
-
na podstawie orzeczenia sądu – jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 52 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego;
-
wskutek orzeczenia separacji lub rozwodu;
-
w innych przypadkach, w których ustawa przewiduje powstanie rozdzielności z mocy prawa.
Jeżeli małżonkowie ustanawiają rozdzielność umownie, często potocznie mówi się o „intercyzie”. Warto jednak pamiętać, że intercyza jest pojęciem szerszym – umową majątkową małżeńską można nie tylko ustanowić rozdzielność, ale również w określonym zakresie rozszerzyć albo ograniczyć wspólność ustawową czy ustanowić rozdzielność z wyrównaniem dorobków.
Najważniejsze dla dalszych rozważań jest jednak to, że ustanowienie rozdzielności zmienia ustrój majątkowy małżonków, ale nie dokonuje automatycznie podziału majątku zgromadzonego wcześniej.
Czym jest podział majątku?
Podział majątku służy rozdysponowaniu składników, które były objęte wspólnością majątkową.
W jego wyniku można ustalić między innymi, komu przypadnie konkretna nieruchomość, samochód lub inny składnik majątku, czy potrzebne będą spłaty lub dopłaty oraz jakie inne rozliczenia powinny zostać przeprowadzone między małżonkami.
Podział może nastąpić umownie, jeżeli małżonkowie są zgodni, albo w postępowaniu sądowym, gdy istnieje między nimi spór.
Czy ustanowienie rozdzielności automatycznie dzieli majątek?
Nie. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie jest równoznaczne z podziałem majątku.
To jedna z najważniejszych różnic między tymi instytucjami.
Jeżeli małżonkowie przez kilka lat pozostawali we wspólności ustawowej i w tym czasie kupili mieszkanie, zgromadzili oszczędności czy nabyli inne składniki majątku wspólnego, ustanowienie rozdzielności nie powoduje automatycznie, że poszczególne rzeczy zostają przypisane jednemu albo drugiemu małżonkowi.
Rozdzielność kończy wspólność. Podział jest kolejnym, odrębnym etapem.
Można więc mieć rozdzielność majątkową i jednocześnie nadal nie mieć podzielonego majątku zgromadzonego wcześniej.
Co dzieje się z dotychczasowym majątkiem po ustaniu wspólności?
To właśnie na tym etapie najłatwiej pomylić rozdzielność z podziałem.
W czasie trwania wspólności ustawowej małżonkowie nie mają określonych ułamkowo udziałów w poszczególnych składnikach majątku wspólnego.
Po ustaniu wspólności sytuacja prawna się zmienia. Dotychczasowy majątek wspólny nie znika i nie zostaje automatycznie fizycznie podzielony między małżonków. Do czasu jego podziału pozostaje majątkiem niepodzielonym, ale zmienia się charakter prawny wspólności.
Co do zasady udziały małżonków są równe. Nie oznacza to jednak, że w chwili ustanowienia rozdzielności połowa mieszkania staje się „konkretną częścią” należącą wyłącznie do jednego małżonka, a druga połowa do drugiego w takim znaczeniu, jak po dokonanym podziale.
Dopiero podział majątku pozwala rozstrzygnąć, komu przypadną konkretne składniki.
Może więc dojść na przykład do sytuacji, w której całe mieszkanie zostanie przyznane jednemu z małżonków z obowiązkiem odpowiedniej spłaty drugiego.
To właśnie dlatego ustanie wspólności i podział majątku trzeba traktować jako dwa odrębne zdarzenia prawne.
Przykład – mieszkanie kupione przed ustanowieniem rozdzielności
Małżonkowie kupili w 2018 roku mieszkanie w czasie trwania wspólności ustawowej. W 2025 roku ustanowili rozdzielność majątkową.
Od momentu powstania rozdzielności każde z nich co do zasady nabywa nowy majątek na własny rachunek.
Nie oznacza to jednak, że mieszkanie kupione w 2018 roku automatycznie przypadło jednemu z nich albo zostało między nich podzielone.
Jeżeli nie dokonali jego podziału, nadal pozostaje ono składnikiem majątku zgromadzonego w czasie trwania wspólności, który może zostać objęty późniejszym podziałem.
To dobrze pokazuje różnicę:
rozdzielność decyduje o ustroju majątkowym na przyszłość, natomiast podział porządkuje majątek objęty wcześniejszą wspólnością.
Czy można podzielić majątek bez rozwodu?
Tak. Do podziału majątku nie jest konieczny rozwód.
Warunkiem jest wcześniejsze ustanie wspólności majątkowej.
Może więc zdarzyć się następująca sytuacja:
-
małżonkowie nadal pozostają małżeństwem;
-
ustanawiają rozdzielność majątkową;
-
wspólność ustawowa ustaje;
-
następnie dokonują podziału majątku zgromadzonego wcześniej.
Rozwód i podział majątku są więc odrębnymi zagadnieniami.
Jeżeli wspólność ustaje w związku z zakończeniem małżeństwa, pojawiają się dodatkowe pytania: czy majątek można podzielić już w sprawie rozwodowej, kiedy lepiej przeprowadzić odrębne postępowanie i czy z podziałem trzeba czekać na prawomocny rozwód. Te kwestie omawiam szerzej w artykule „Rozwód a podział majątku – kiedy i jak podzielić majątek wspólny?”.
Czy samo rozstanie powoduje rozdzielność majątkową?
Nie. Sama separacja faktyczna, czyli sytuacja, w której małżonkowie przestają razem mieszkać lub prowadzić wspólne życie, nie powoduje automatycznie ustania wspólności majątkowej.
To ważne zwłaszcza wtedy, gdy postępowanie rozwodowe trwa długo.
Samo wniesienie pozwu o rozwód również nie powoduje ustania wspólności ustawowej.
Separacja faktyczna może natomiast mieć znaczenie przy ocenie żądania sądowego ustanowienia rozdzielności. Istotne jest w szczególności to, czy sytuacja między małżonkami uniemożliwia albo poważnie utrudnia im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym.
Nie można więc utożsamiać trzech różnych sytuacji:
rozstania małżonków, ustanowienia rozdzielności majątkowej i podziału majątku.
Czy jeden małżonek może doprowadzić do rozdzielności bez zgody drugiego?
Tak.
Umowne ustanowienie rozdzielności wymaga zgodnej woli małżonków. Jeżeli takiej zgody nie ma, każdy z małżonków może z ważnych powodów żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd.
W takim postępowaniu nie wystarcza samo stwierdzenie, że małżonkowie pozostają w konflikcie. Znaczenie mają konkretne okoliczności dotyczące ich stosunków majątkowych.
W orzecznictwie analizowane są między innymi sytuacje, w których separacja faktyczna prowadzi do braku możliwości współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym.
Od kiedy działa rozdzielność ustanowiona przez sąd?
Co do zasady rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia.
W wyjątkowych przypadkach sąd może wskazać dzień wcześniejszy niż dzień wniesienia pozwu.
Warto tutaj odróżnić dwie kwestie.
Pierwszą są „ważne powody”, które uzasadniają samo ustanowienie rozdzielności na żądanie jednego z małżonków.
Drugą jest „wyjątkowy wypadek”, który może uzasadniać ustanowienie rozdzielności z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa.
Nie są to pojęcia tożsame.
Samo życie małżonków w rozłączeniu nie oznacza również, że sąd ma obowiązek ustanowić rozdzielność od początku separacji faktycznej. Znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności rzeczywisty sposób funkcjonowania małżonków w sferze majątkowej i możliwość współdziałania w zarządzie majątkiem.
Dokładna data może mieć bardzo duże znaczenie, ponieważ wpływa na ocenę, które składniki zostały nabyte jeszcze w czasie trwania wspólności.
Jak można podzielić majątek po ustaniu wspólności?
Jeżeli między małżonkami nie ma sporu co do sposobu podziału, mogą dokonać go umownie. Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, trzeba zachować wymaganą prawem formę aktu notarialnego.
Gdy porozumienia nie ma, podział może zostać przeprowadzony przez sąd.
W postępowaniu mogą pojawić się spory dotyczące między innymi:
-
tego, jakie składniki należą do majątku wspólnego;
-
wartości poszczególnych składników;
-
sposobu podziału;
-
spłat i dopłat;
-
nakładów i innych rozliczeń;
-
żądania ustalenia nierównych udziałów.
Zakres konkretnej sprawy zależy od tego, jaki majątek został zgromadzony oraz jakie stanowiska zajmują małżonkowie.
Czy udziały w majątku zawsze wynoszą po 1/2?
Po ustaniu wspólności zasadą są równe udziały małżonków w majątku wspólnym.
W określonych przypadkach jeden z małżonków może jednak żądać ustalenia nierównych udziałów.
Nie wystarczy przy tym samo wykazanie, że jeden z małżonków zarabiał więcej.
Przepisy wymagają uwzględnienia zarówno ważnych powodów, jak i stopnia, w którym każde z małżonków przyczyniło się do powstania majątku wspólnego. Przy ocenie przyczynienia się uwzględnia się również osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego.
Dlatego ustalenie nierównych udziałów jest wyjątkiem od zasady ich równości i wymaga analizy całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.
Żądania ustalenia nierównych udziałów nie należy też odkładać na czas po zakończeniu podziału majątku.
A co z nakładami z majątku osobistego na wspólny?
Nierówne udziały i rozliczenie nakładów to dwa różne zagadnienia.
Jeżeli jeden z małżonków przeznaczył środki należące do jego majątku osobistego – na przykład określone środki pochodzące z darowizny, spadku albo majątku posiadanego wcześniej – na składnik należący do majątku wspólnego, może pojawić się kwestia rozliczenia takiego nakładu.
Nie oznacza to automatycznie, że małżonek powinien mieć większy udział w całym majątku wspólnym.
Jeżeli przy nabyciu, budowie lub remoncie składnika majątku wspólnego zostały wykorzystane pieniądze należące do majątku osobistego jednego z małżonków, warto odrębnie ustalić, czy i w jaki sposób mogą zostać rozliczone. Szczegółowo omawiam ten problem w artykule „Nakłady z majątku osobistego na wspólny – jak je rozliczyć?”.
Czy trzeba od razu dzielić majątek po ustanowieniu rozdzielności?
Nie ma ogólnego obowiązku, aby natychmiast po ustaniu wspólności dokonywać podziału majątku.
Małżonkowie mogą więc przez pewien czas pozostawać z niepodzielonym majątkiem zgromadzonym wcześniej.
Nie zawsze jednak odkładanie podziału jest rozwiązaniem neutralnym praktycznie.
Z upływem czasu mogą pojawiać się dodatkowe kwestie związane między innymi z:
-
korzystaniem z poszczególnych składników;
-
ponoszeniem wydatków;
-
spłatą zobowiązań;
-
nakładami dokonywanymi już po ustaniu wspólności;
-
uzyskiwaniem pożytków;
-
zmianą wartości składników;
-
dostępnością dokumentów i innych dowodów potrzebnych do późniejszych rozliczeń.
Dlatego decyzję o tym, kiedy przeprowadzić podział, warto podejmować po uwzględnieniu konkretnej sytuacji majątkowej, a nie wyłącznie samego faktu ustanowienia rozdzielności.
Rozdzielność czy podział majątku – czego właściwie potrzebujesz?
To zależy od celu.
Jeżeli problem polega na tym, że małżonkowie nie chcą, aby nadal powstawał między nimi majątek objęty wspólnością, zagadnieniem do analizy jest przede wszystkim ustanie wspólności i ewentualne ustanowienie rozdzielności.
Jeżeli natomiast wspólność już ustała, ale trzeba ustalić komu ma przypaść mieszkanie, dom, samochód, oszczędności albo inne składniki dotychczasowego majątku, chodzi przede wszystkim o jego podział.
Czasem potrzebne są oba działania – najpierw doprowadzenie do ustania wspólności, a następnie podział majątku zgromadzonego wcześniej.
Więcej informacji o sposobach uregulowania stosunków majątkowych między małżonkami oraz o prowadzeniu spraw dotyczących podziału majątku znajdziesz na stronie „Podział majątku i rozdzielność majątkowa”.
Jak przygotować się do analizy sytuacji majątkowej?
Przed podjęciem decyzji warto ustalić przede wszystkim:
-
jaki ustrój majątkowy obecnie obowiązuje małżonków;
-
czy wspólność majątkowa już ustała, a jeżeli tak – kiedy;
-
czy małżonkowie zawierali wcześniej umowy majątkowe;
-
jakie składniki zostały nabyte w czasie trwania wspólności;
-
z jakich środków były finansowane;
-
czy dokonywano nakładów między majątkiem wspólnym i majątkami osobistymi;
-
jakie zobowiązania dotyczą poszczególnych składników;
-
kto obecnie z nich korzysta i ponosi związane z nimi wydatki;
-
czy istnieje możliwość porozumienia co do sposobu podziału.
Przydatne mogą być między innymi akty notarialne, umowy, dokumenty dotyczące nieruchomości i kredytów, potwierdzenia przelewów, wyciągi z rachunków, dokumenty dotyczące darowizn lub spadków oraz inne materiały pozwalające odtworzyć sposób nabycia i finansowania majątku.
Podsumowanie
Rozdzielność majątkowa nie oznacza automatycznego podziału majątku.
Jej ustanowienie powoduje ustanie wspólności majątkowej i zmienia zasady funkcjonowania majątkowego małżonków.
Majątek zgromadzony wcześniej nie zostaje jednak przez sam fakt ustanowienia rozdzielności automatycznie przyznany jednemu albo drugiemu małżonkowi.
Dopiero podział majątku służy ustaleniu, komu mają przypaść konkretne składniki oraz jakie rozliczenia powinny zostać przeprowadzone.
Dlatego w praktyce warto zawsze rozdzielić trzy pytania:
kiedy ustała wspólność majątkowa,
co należało do majątku wspólnego w chwili jej ustania,
oraz
w jaki sposób ten majątek ma zostać podzielony.
Radca prawny a adwokat – podział majątku i rozdzielność majątkowa
W sprawie o podział majątku lub ustanowienie rozdzielności majątkowej możesz skorzystać z pomocy zarówno radcy prawnego, jak i adwokata. W tego rodzaju sprawach oba zawody dają możliwość udzielania porad prawnych, przygotowywania pism oraz reprezentowania klienta przed sądem.
Jeżeli więc szukasz adwokata do sprawy o podział majątku lub rozdzielność majątkową, możesz powierzyć prowadzenie takiej sprawy również radcy prawnemu.
Jestem radcą prawnym i w ramach kancelarii w Zawierciu prowadzę sprawy dotyczące podziału majątku oraz rozdzielności majątkowej.
Potrzebujesz analizy swojej sytuacji?
Jeżeli zastanawiasz się, czy w Twojej sytuacji potrzebne jest ustanowienie rozdzielności, podział majątku czy oba te działania, podczas konsultacji mogę przeanalizować między innymi sposób i datę ustania wspólności, dokumenty dotyczące nabycia majątku, możliwe nakłady i rozliczenia oraz dostępne sposoby dalszego postępowania.
Konsultacje prowadzę w Kancelarii Radcy Prawnego Arleta Dub-Brych w Zawierciu, a jeżeli charakter sprawy na to pozwala – również zdalnie.
FAQ – rozdzielność majątkowa a podział majątku
Czy rozdzielność majątkowa oznacza podział majątku?
Nie. Rozdzielność powoduje ustanie wspólności majątkowej, ale nie dzieli automatycznie majątku zgromadzonego wcześniej. Podział majątku jest odrębną czynnością albo postępowaniem.
Czy po ustanowieniu rozdzielności trzeba podzielić majątek?
Nie ma ogólnego obowiązku natychmiastowego przeprowadzenia podziału. Dotychczasowy majątek może przez pewien czas pozostawać niepodzielony.
Czy można mieć rozdzielność i nadal wspólne mieszkanie?
Tak. Jeżeli mieszkanie zostało nabyte wcześniej do majątku wspólnego, samo ustanowienie rozdzielności nie powoduje jego automatycznego podziału.
Czy można podzielić majątek w trakcie małżeństwa?
Tak, jeżeli wcześniej ustała wspólność majątkowa. Rozwód nie jest koniecznym warunkiem podziału.
Czy samo złożenie pozwu o rozwód powoduje rozdzielność?
Nie. Samo wszczęcie postępowania rozwodowego nie powoduje automatycznie ustania wspólności majątkowej.
Czy wyprowadzka jednego z małżonków powoduje rozdzielność?
Nie. Separacja faktyczna sama w sobie nie powoduje ustania wspólności. Może jednak mieć znaczenie przy ocenie przesłanek sądowego ustanowienia rozdzielności.
Czy można ustanowić rozdzielność bez zgody małżonka?
Tak. Jeżeli zachodzą ważne powody, jeden z małżonków może żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd.
Czy sąd może ustanowić rozdzielność z wcześniejszą datą?
Tak, ale ustawa przewiduje taką możliwość w wyjątkowych wypadkach. Samo życie małżonków w rozłączeniu nie oznacza automatycznie, że sąd przyjmie wcześniejszą datę.
Czy po ustaniu wspólności udziały małżonków są równe?
Zasadą jest równość udziałów. W określonych sytuacjach możliwe jest jednak żądanie ustalenia nierównych udziałów.
Czy większe zarobki oznaczają większy udział w majątku?
Nie automatycznie. Przy ustalaniu nierównych udziałów znaczenie ma nie tylko wysokość dochodów, lecz również inne przesłanki określone w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, w tym całokształt przyczyniania się do powstania majątku oraz osobista praca przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Czy nakład z majątku osobistego oznacza większy udział w majątku?
Nie. Rozliczenie nakładów i ustalenie nierównych udziałów to dwa odrębne zagadnienia.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
Poniższe orzeczenia pokazują, dlaczego w sprawach dotyczących rozdzielności i podziału majątku trzeba odróżniać ustanie wspólności, status majątku po jej ustaniu, możliwość ustalenia wcześniejszej daty, nierówne udziały oraz rozliczenie nakładów.
1. Co dzieje się z majątkiem po ustaniu wspólności?
Uchwała Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2015 r., III CZP 9/15
Wyrok Sądu Najwyższego z 5 października 2016 r., III CSK 382/15
2. Rozdzielność ustanowiona przez sąd i wcześniejsza data
Wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08
Sąd Najwyższy wskazał na znaczenie faktycznego rozłączenia małżonków przede wszystkim wtedy, gdy uniemożliwiało ono współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym. Orzeczenie dotyczy ustanowienia rozdzielności z dniem wcześniejszym niż wniesienie pozwu.
Wyrok Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 460/10
Sąd Najwyższy uznał, że późniejsze zawarcie przez małżonków umowy ustanawiającej rozdzielność nie przekreśla automatycznie wcześniej wniesionego żądania ustanowienia jej przez sąd z datą wcześniejszą.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2023 r., I CSK 879/23
Orzeczenie potwierdza potrzebę indywidualnej oceny przesłanek ustanowienia rozdzielności oraz daty, od której miałaby obowiązywać.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2025 r., I CSK 404/25
Sąd Najwyższy wyraźnie zwrócił uwagę na konieczność rozróżnienia „ważnych powodów” uzasadniających ustanowienie rozdzielności od „wyjątkowych wypadków” pozwalających nadać jej skutek od dnia wcześniejszego niż wniesienie pozwu. Samo życie małżonków w rozłączeniu nie oznacza automatycznie konieczności ustanowienia rozdzielności z wcześniejszą datą.
3. Nierówne udziały w majątku wspólnym
Postanowienie Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2013 r., IV CSK 553/12
Przy ocenie żądania ustalenia nierównych udziałów nie można ograniczać się do prostego matematycznego porównania wartości składników albo dochodów małżonków. Znaczenie ma całokształt okoliczności wskazanych w art. 43 KRO.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 1 października 2021 r., II CSKP 99/21
Orzeczenie dotyczyło podziału majątku i żądania ustalenia bardzo nierównych udziałów. Jest istotne dla wykładni przesłanek z art. 43 § 2 KRO i pokazuje, że ustalenie nierównych udziałów wymaga analizy ustawowych przesłanek, a nie wyłącznie porównania zarobków małżonków.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 25 maja 2023 r., II CSKP 1323/22
Sąd Najwyższy ponownie analizował przesłanki ustalenia nierównych udziałów w postępowaniu o podział majątku wspólnego. Orzeczenie potwierdza wyjątkowy charakter odstępstwa od zasady równych udziałów.
4. Kiedy trzeba zgłosić żądanie nierównych udziałów?
Uchwała Sądu Najwyższego z 13 maja 2016 r., III CZP 6/16
Orzeczenie dotyczy procesowego znaczenia żądania ustalenia nierównych udziałów w ramach postępowania o podział majątku i potwierdza jego ścisły związek z tym postępowaniem.
5. Nakłady między majątkami
Uchwała Sądu Najwyższego z 21 lutego 2008 r., III CZP 148/07
Sąd Najwyższy wypowiedział się o rozliczeniu nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków w postępowaniu o podział majątku.
Postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2020 r., V CSK 370/18
Orzeczenie dotyczy sposobu ustalania wartości nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny, gdy środki z majątku osobistego zostały przeznaczone na nabycie nieruchomości wspólnej.
Orzecznictwo pokazuje, że samo hasło „rozdzielność majątkowa” może prowadzić do kilku różnych problemów prawnych. Dlatego przed wyborem sposobu działania trzeba najpierw ustalić, kiedy ustała wspólność, jaki majątek był nią objęty i czego właściwie dotyczy spór między małżonkami.
Podstawa prawna
Kodeks rodzinny i opiekuńczy – w szczególności:
-
art. 31 – wspólność ustawowa;
-
art. 35 – zakaz żądania podziału majątku wspólnego w czasie trwania wspólności;
-
art. 43 – zasada równych udziałów i możliwość żądania ustalenia nierównych udziałów;
-
art. 45 – rozliczenia wydatków i nakładów;
-
art. 46 – zasady odnoszące się do majątku po ustaniu wspólności i jego podziału;
-
art. 47 – umowy majątkowe małżeńskie;
-
art. 50¹ – udziały małżonków po ustaniu wspólności umownej;
-
art. 51 i 51¹ – skutki umownej rozdzielności majątkowej i samodzielny zarząd majątkiem;
-
art. 52 – sądowe ustanowienie rozdzielności majątkowej.
Stan prawny: wrzesień 2026 r.
Autor
radca prawny Arleta Dub-Brych
Kancelaria Radcy Prawnego Arleta Dub-Brych w Zawierciu
Wstecz
